Рекламный баннер 990x90px header-top
81.13
93.58
Рекламный баннер 728x90px center-top

Финансовай өттүнэн төһө грамотнайбытый?

Финансовай өттүнэн төһө грамотнайбытый?

Күнтэн күн сыана үрдээн иһэр, Арассыыйаҕа официальнай статистика көрдөрөрүнэн сыллааҕы инфляция 9%, ол эрэн дьиҥ хартыына быдан улахан сыыппаралары этэр. Маҕаһыыҥҥа бородуукта сыаната үрдээбитин эһиги көрөҕүт. Бу маннык кэмҥэ хас биирдиибит финансово грамотнай буолуохтаах. Харчыны хайдах мунньан саҕалыыбын? Ханнык эбии дохуот источниктара баалларый? – бу боппуруостарга эппиэти билэн саҕалаатаххытына – инники олоххутугар олус туһалыа.
Тус бүддьүөт диэн биир кэлин бириэмэҕэ оҥорбут дохуоттарбыт уонна ону тэҥэ ороскуоттарбыт.
Дохуот диэн үлэлээн ылбыт харчыбыт эбэтэр атын материальнай сыаннастар.
Манна киирэр:
хамнас
урбаантан барыспыт
акциялартан дивиденнар, харчыныы уурууттан (вклад) быраһыаннар
аренда хаччыта
дьиэ-уот, ол-бу сээкэй,оҕуруот аһын аатытыттан киирбит хаччы
стипендия, пенсия, оҕолорго пособие
алимент, чугас дьоҥҥуттан көмө
бэлэхтэр, бириистэр, сүүйүү
грант
нэһилиэстибэ уонна д.а.
Ороскуот диэн бараабыт хаччыбыт, атыннык эттэххэ издержкаларбыт.
Манна киирэр:
дьиэбит төлөбүрэ (кварплата, ипотека, аренда, страховка)
аска барыыр хаччыбыт
иэстэрбит (кредит)
проезд
сынньалаҥ кииннэригэр барыыр харчыбыт
тус ороскуоттарбыт (таҥас, косметика, кинигэ, доруобуйа көрүнүүтэ) уонна д.а.
Дьиэ-кэргэн бүддьүөтэ куруук былааҥҥа наадыйар, кини эмиэ дохуоттартан уонна ороскуоттартан турар. Киирбит хаччыны түһалаахтык туттуохтаахпыт. Икки дохуот көрүҥэ баар:
1) куруук баар: хамнас, стипендия, пенсия, пособие, бааҥҥа уурбут хаччым %, дьиэбин арендатын хаччыта
2) быстах кэмнээх: бэлэхтэр, премия, сүүйүү, иэс ылбыт харчым
Ороскуот эмиэ араастаах:
1) бастакы сүһүөх: бу ороскуоттартан аккаастанар олус ыарахан, хас биирдии дьиэ-кэргэн аһыыр аска, таҥаска наадыйар. Манна эбии киирэр дьиэ төлөбүрэ (аренда, ипотека), коммунальнай ороскуоттар уонна нолуоктар.
2) иккис сүһүөх: бу ороскуоттара суох киһи олоруон сөп, холобур, массыына, бытовой техника, сиэдэрэй маллар уо д.а.
Бүддьүөтү сөпкө ааҕарга маны гын:
1) дохуоттаргыт уонна ороскуоттаргын сурун
2) барытын группаҕа араар (постояннай, быстах кэмнээх дохуоттар, бастакы, иккис сүһүөх ороскуоттара)
3) уонна ити икки көрдөрүү разницаларын аах
Тус эбэтэр дьиэ-кэргэн бүддьүөтүн структурата
Дохуоттар

Ороскуоттар

Дохуот ыстатыйата

Сууммата рб.

Ороскуот ыстатыйата

Сууммата рб.

Постояннай:

Бастакы сүһүөх:
Хамнас
Бородуукта
Стипендия, пенсия
Коммуналка

Быстах кэмнээх:
Иккис сүһүөх:
Бэлэх
Сынньана барыы
Сүйүү

Уопсай доход

Уопсай ороскуот

Барытын ааҕан баран бу түмүктэртэн бииригэр кэлиэххитин сөп:
Тэҥнэнии

Бүддьүөт көрүҥэ

ДОХУОТ < ОРОСКУОТ (дохуот кыра)

Дефицит

ДОХУОТ = ОРОСКУОТ (дохуот ороскуоттары кытта тэҥ)

Слабансированнай

ДОХУОТ > ОРОСКУОТ (дохуот улахан)

Профицит


Туох баар ороскуоккун уонна дохуоккун барытын ааҕынар олус судургу excel таблицаны ыытабын, бу таблица ааптара экономист Полина Миклиук. Кини этэринэн бу маннык барытын суруна сылдьар привычка буолуохтаах. Финансовай туругун киһи билиэхтээх, ааҕынан-суоттанан баран дохуоккар өссө улаатар гына.
Бюджеккын ааҕынар буоллаххына сотору кэминэн капитал (элбэх хаччы) муһуоххун сөп, барыта бэйэҕиттэн тутулуктаах.
Тус финансовай былаан:
Киһи улаатан истэҕин аайы финансовай садаачалара элбиир. Холобур:
1) Дьиэ ылыныыта
2) Бизнес арыныы
3) Оҕолорбун үрдүк үөрэххэ үөрэттэрии
4) Пенсионнай капиталы оҥостуу уо д.а.
Хас биирди садаача элбэх харчыны ирдиир. Ол иһин хас биирдии киһиэхэ тус финансовай былаан наада.
Тус финансовай былаан диэн уһун болдьохтоох былаан инструмена
Тус финансовай былан оҥоруута маннык кэрчиктэртэн турар:
1) Финансовай сыалларбын туруоруу
Сыалбын суруйарбар 3 боппуруоска эппиэттиэхпин наада
Бастакы – мин сыалым тугуй? Иккис – бу сыалбын хаһан ситиһиэхпин баҕарабын? Үһүс – сууммата төһө буолар?
Сыаллары туруоруу
Сыыһа туруоруллубут сыал

Сөпкө туруоруллубут сыал

Квартирабар ремонт оҥоробун

6 ыйынан квартирабар ремонт оҥоробун, онно миэхэ наада 100 000 солк.

Сайын муораҕа сыанньана барабын

Аныгыс сайын дьиэ-кэргэммин кытта Сочига сынньана барабыт. Быһа холоон онно 300 000 солк барыыбыт.

Саҥа массыына атыылаһабын

Сыл курдугунан (2026 с., ыам ыйыгар) Hyundai Creta массыына ылабын. Билиҥҥи массыынабын атылаатахпына эбии 500 000 солк. муһарым наада.

Оҕом үөрэҕэр хаччы муһабын

6 сыл тухары оҕом баҕарар үөрэҕэр – МГУга хаччы муһабын. Сыллааҕы төлөбүрэ 250 000 солк. Ол аата мин 4 сыллаах үөрэҕэр 1 000 000 солк. муһуохпун наада


Сыалбыт бириэмэлээх, сууммата суруллубут, чопчу, олоххо сатаан киирэр (реалистичнай) буолуон наада. Сыаллар араас буоллаллар, кылгас, орто уонна уһун кэмнэ болдьохтоох.
Сыаллар араастара
Кылгас кэмҥэ болдьохтоох

Орто кэмҥэ болдьохтоох

Уһун кэмҥэ болдьохтоох

6 ыйынан 30 000 солк. сыаналаах ноутбук ASUS X756UA атыылаһабын.

Сыл курдугунан дьиэ-кэргэминээн Грецияҕа сынньана барабыт. Путевкабыт сыаната 4 киһиэхэ 2500 доллар эбии 1000 доллар күннээҕи ороскуоттарга.

20 сылынан пенсияҕа тахсабын уонна ый аайы 70 000 солк. пассивнай дохуоттаах буолабын.

3 ыйынан саҥа телефон ылынабын. Баҕарар моделим айфон 16 256 гб, сыанат 71 000 солк.

5 сыл иһигэр Дьокуускай куоракка дьиэ ылынарга первоначальнай взноһум харчытын мунньабын, 1,5 мөл. суумманы. Дьиэм иэнэ 70 кв. м. кыра буолуо суохтаах.

2. Бу сыалларбын ситиһэрбэр тугу гынабын диэн боппуруоска эппиэттээһин
1. Бүддьүөппүн анааран көрөбүн. Сорох пассивтарбын (дохуот аҕалбаты) актив (дохуот аҕалар) оҥоруохпун сөп. Холобур, олорбот дьиэбин эбэтэр туттуллубат гаражпын арендалыыбын.
2. Дохуот киллэрэр эбии источниктары булуохпун наада.
3. Мунньубут хаччыбын бэйэбэр үлэлэтиэхпин наада, холобур, бааҥҥа вклад оҥорон, акция, облигация атыылаһан, бизнес арынан. Хаччы мээнэ сытан хааллаҕына инфляция (сыана үрдүүрэ) сиир уонна рубль курсун түһүүтэ.
Джордж Сэмюэль Клейсон «Самый богатый человек в Вавилоне» кинигэттэн сүбэлэр:
- дьоҥҥо иэс биэримэн
- дохуоккуттан аччаабыта 1/10 хайаан даҕаны ууруна сырыт, аан бастаан бэйэҕэр төлөө
- баай буоларга талас, баай буоллаххына эн иннигэр элбэх возможность арыллар
- хас биирдии киһи бириэмэтэ элбэх
- куруук туох эрэ саҥаҕа үөрэнэ сылдьыахха наада
- хас биирдии мунньубут солкуобайын инникитигэр эйиэхэ эбии дохуот киллэрэр источник буолуон сөп
- муударай, опыттаах эрэ дьонтон сүбэ ыл
70
Рекламный баннер 728x90px center-bottom
Поделитесь новостями с жителями города
Если Вы стали свидетелем аварии, пожара, необычного погодного явления, провала дороги или прорыва теплотрассы, сообщите об этом в ленте народных новостей. Загружайте фотографии через специальную форму.
Рекламный баннер 200x200px sidebar-right
Рекламный баннер 200x200px sidebar-right
Полезные ресурсы